بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
 

  جستجو
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد












 

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 27/4/91


مهتاب سيستان/آخرين گفت وگو با سوزن دوز بين المللي سيستان و بلوچستان



91/4/27 - روزنامه شرق
    نويسنده: م- شهرياري
    
    مهتاب 78 سال سن داشت. روزگار و سختي هايش خطوط عميقي بر چهره «مهتاب نوروزي» استاد و سوزن دوز بين المللي بلوچ بر جاي گذاشته بود. اما او با اين وجود با چشمان تيزبين خود آثار زيبا و به يادماندني هنر سوزن دوزي را چنان با ظرافتي به تصوير مي كشيد كه بيننده تصور نمي كرد اين اثر را همين زن ساده روستايي في البداهه آفريده است. هنوز آثار او بر لباس هاي ماندگار و فاخر دوره هاي گذشته در موزه صنايع دستي موزه سعدآباد خودنمايي مي كند؛ آثاري كه از اجر مالي اش هميشه بي نصيب مانده بود. او مي گفت: عاشق سوزن دوزي است و با سختي هاي فراوانش هيچگاه دست از اين حرفه نخواهد كشيد.
     هنر سوزن دوزي با مهتاب شناخته شده است. او ده ها سال سوزن به دست داشت و سوزن مي زد و دختران را آموزش مي داد اما با اين وجود او با 78 سال سن و 63 سال سابقه كار تنها چهار سال بود كه سازمان ميراث فرهنگي او را بيمه كرده و 10 سال هم سابقه كار برايش در نظر گرفته بود.
     سختي هاي كار و مشقات نيز موجب شده بود كه مهتاب سيستان هم به خود سخت بگيرد و با وجود هنرآفريني او در اين زمينه به گفته خودش هيچ نمونه كاري براي خودش به يادگار نماند و سوزن دوزي اصيل به تن نكرد چراكه او نسبت به اهالي روستايش احساس دين مي كرد در حالي كه همه زنان منطقه به دليل فقر و محروميت همه نمونه كارهاي خود را مي فروشند، او چگونه مي توانست سوزن دوزي هاي اصيل به تن كند.
     مهتاب سوزن دوزي را مانند تمامي زنان بلوچ از مادرش فراگرفت. علاقه و استعداد و پشتكارش از او در 16 سالگي استادكار متبحري ساخت كه آموزش را از همان سال ها آغاز كرد؛ مسووليتي كه هنوز با وجود خميده شدن بدن نحيفش و عدم توانايي او طي سال هاي گذشته در به دست گرفتن سوزن همچنان به آن اصرار داشت. او در كنار سوزن دوزي، به گلدوزي و هنرهاي ديگر هم علاقه نشان داده و پيشرفت كرده، اما سوزن دوزي را به طور حرفه اي ادامه داده است. مهتاب در روستاي قاسم آباد بمپور تنها زندگي مي كرد. او زندگي مشتركش را هم به سوزن و پارچه دوخت. اين سوزن دوز 78 ساله سيستاني هيچ وقت ازدواج نكرد. او مي گفت: وقتي خواستگار برايم مي آمد يك تكه پارچه برمي داشتم و مي رفتم توي يك اتاق سوزن دوزي مي كردم. هيچ وقت هم عاشق نشدم چون آن زمان رسم نبود كه شوهر را ببيني. فقط بايد به حرف خانواده ات گوش مي كردي اما من هيچ وقت دل به هيچ مردي ندادم! خانواده ام هم كه وقتي فهميدند دلم نمي خواهد ازدواج كنم ديگر كاري به كارم نداشتند.
     مشهورترين سوزن دوز ايران در بامداد 23 تيرماه در سن 78 سالگي درگذشت و سطرهايي كه در ادامه مي آيد، گفت وگوي منتشرنشده با اوست، زماني كه تار و پود زندگي را به هم مي زد.
    
     چند سال است سوزن دوزي را شروع كردي؟
     من از بچگي سوزن دوزي مي كردم و در 16 سالگي هم استاد شدم.
    
     خانواده ات با اين فعاليت شما مخالفت نمي كردند؟
     خير، آنها حتي مرا تشويق هم مي كردند زيرا سوزن دوزي حرفه اي رايج در شهرستان ماست و تقريبا تمام زنان و دختران آنجا سوزن دوزي مي كنند.
    
     آيا به سوزن دوزي به چشم يك هنر نگاه كرديد يا يك شغل؟
     من و بسياري از زنان و هنرمندان قديمي بلوچ دوري بدون توجه به بي مهري ها و عدم توجه مراكز فرهنگي و بدون هيچ چشمداشتي، اين هنر را كه در شرف انقراض بود، زنده نگه داشته ايم و تا جان در بدن دارم به سوزن دوزي ادامه خواهم داد. من سوزن دوزي را شغل نمي دانستم و نمي دانم چراكه پول زيادي بابت آن همه زحمتي كه روي اين هنر كشيده مي شود، عايد نمي شود و درآمد بالايي ندارد و تمام زنان سوزن دوز روستاي قاسم آباد بمپور، سوزن دوزي را براي دل شان انجام مي دهند نه براي كسب درآمد. من از كودكي بيشتر به دليل علاقه به سوزن دوزي همه همت و تلاش خودم را روي اين كار گذاشتم و پي كسب درآمد نبودم.
    
     با اين وجود سوزن دوزي منبع درآمدي براي شما محسوب مي شود؟
     خير، چون با واردات صنايع دستي پاكستاني ديگر به ما سفارش نمي دهند و فقط دلالان محلي لباس هاي مختلف سفارش مي دهند كه قيمت دوخت هر يك دست لباس به اندازه 40 متر آن هم در سه ماه 170 هزار تومان قيمت دارد. به همين دليل شرايط در آنجا طوري نيست كه ما به سوزن دوزي به چشم يك شغل يا منبع درآمد نگاه كنيم و فقط اين كار را از روي علاقه انجام مي دهيم.
    
     پس چرا با اين وجود هنوز با دلالان كار مي كنيد؟
     در روستاي قاسم آباد اقتصاد خانواده بر دوش زنان بوده است و تاكنون هم ادامه دارد. به طوري كه حتي مردان جوان و مجرد روستا اعتراف مي كنند كه يكي از معيارهاي انتخاب همسر آينده شان آشنايي با هنر سوزن دوزي است. و اگر زنان و دختران روستاي ما بخواهند مستقل و بدون نياز به حضور واسطه ها و دلالان سوزن دوزي كنند با مشكل تهيه پارچه و نخ مواجه اند. پارچه مناسب براي بلوچ دوزي بايد با تاروپود مشخص باشد كه در بازار به شدت ناياب است.
    
     در اين زمينه آموزش هم مي دهيد؟
     بله، من به جاهاي مختلف اطراف شهرستان مان مي رفتم و آموزش مي دادم. اكنون هم فقط به دختربچه ها سوزن دوزي را مي آموزم. در سال 59 به دليل آنكه لباس سوزن دوزي در شهر كاربردي نداشت به ما سفارشات جديدتري دادند كه در آن زمان نيز من سرپرست زنان سوزن دوز ايرانشهر بودم.
    
     زنان شهرستان ايرانشهر به غيراز سوزن دوزي چه فعاليت هاي اجتماعي ديگري را انجام مي دهند؟
     زنان و دخترهاي روستاي ما به جز خانه داري و سوزن دوزي فعاليت خاص ديگري ندارند زيرا تمام كارهاي خانه بر عهده زنان است. اما گلدوزي و سكه سازي در اين استان رايج است.
    
     كمي در مورد سوزن دوزي توضيح دهيد.
     در سوزن دوزي با نخ از جنس كاموا روي پارچه كار و نقش و نگارهاي زيبايي را روي آن حك مي كنند. مهرها و نقوش آنها هم از پاكستان مي آيد و در ايران نيز خريده مي شود. برخي از اسامي اين نقوش براساس هر حسي كه نسبت به چيزي به وجود بيايد انتخاب مي شود. نقش يانگوم، گوشواره سيتا، 9 آدينگ و... از اين نوع اسامي هستند. در بيشتر سفارشاتي هم كه ما مي گيريم پارچه و نخ را به ما مي دهند و ما فقط كار سوزن دوزي آن را انجام مي دهيم. 




 
  رويدادها
  مقالات
  گفتگو
  دنياي نشر
  گزارش
  نقد و نظر
  قوانين و مقررات
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.