بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
 

  جستجو
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد




 

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 10/9/87


قاليبافي در روستاي خان آباد خمين



87/9/10 - کارپتور
    منبع: www.khanabadd.com
    

    
    در گذشته در روستاي خان آباد فرش بافي رونق خاصي داشت و فرش هايي با طرح هاي متنوع و متراژهاي مختلف بافته و عرضه ميشد ولي در حال حاضر چندان رونقي ندارد و اگر هم فرشي بافته شود در متراژهاي کوچک مي باشد .
    دار کردن قالي با مراسم خاصي صورت ميگرفت و معمولا يکي خانم هاي باتجربه روستا وظيفه چله کشي و دار کردن قالي را بر عهده داشت و در زماني که کار دار کردن قالي شروع ميشد يکي از افرادي که بنا بر اعتقاد آنان پاي سبکي داشت (خوش يمن بودن ) فرا خوانده ميشد تا در زمان شروع کار از آن محل عبور کند تا موجب برکت در کار شود بعد از اتمام کار و دار کردن قالي نيز فردي که صاحب قالي بود بين افراد شيرني که معمولا به صورت سنتي نيز تهيه ميشد پخش ميکرد .
    با شروع به کار بافت قالي مجددا از فردي که پاي سبکي داشت درخواست ميشد تا به کار برکت ببخشد و قالي بافي نيز با همکاري خانم هاي روستا انجام ميشد به اين صورت که گروهي از خانم ها متعهد ميشدند که به نوبت هر روز براي يکي از خانم ها قالي بافي کنند و روز بعد براي شخص ديگر و به همين صورت مي چرخيد و در هنگام فرش بافي نيز آواز هايي با لهجه محلي و ريتم هاي خاصي خوانده ميشده و يا زير لب زمزمه ميکردند.
    در نهايت با تمام شدن بافت قالي و بريدن آن شخص صاحب فرش بين آشنايان و يا اهالي شيريني پخش ميکرد که اصطلاحا سربرانه نام داشت
    نتيجه حاصل از اين کار ايجاد حس همکاري همدلي بين افراد و انتقال تجربه افراد يه يکديگر و يا افراد بي تجربه بود در عين حالي که صميميت خاصي بين افراد نيز بوجود ميامد که در حال حاضر خيلي کم رنگ شده .
    
    عوامل و مراحل دار قالي :
    
    کليه عوامل اصلي و فرعي در گذسته به صورت بومي و در خود روستا تهيه ميشده مخصوصا رنگ ها که کاملا طبيعي بوده
    
    عوامل تشكيل‌دهنده قالي :
    
    پشم، پنبه،از عوامل اصلي و مهمي است كه از الياف بهم تابيده آنان نخ و خامه ‌ تهيه مي‌شود و در بافت انواع فرش مورد استفاده قرار مي‌گيرد,و به علت رونق داشتن دامداري و پنبه کاري در روستا معمولا در خود روستا تهيه ميشد
    نخ ريسي و تهيه تار و پود فرش از پشم يا پنبه از کارهايي است که خانم هاي خانه با ابزار خاصي انجام ميدادند چرخ نخ ريسي و ديکبيله از جمله اين ابزار مي باشند که بعد از تهيه پشم يا پنبه و (شستن و- تميز کردن- حلاجي ) بوسيله اين ابزار تار و پود فرش را که اصطلاحا خامه ميگفتند تهيه مي کردند.
    
    
    به غير از عوامل اصلي در بافت فرش عوامل جانبي ديگري نيز در بافت و شكل‌گيري يك فرش دخالت دارند، كه از جمله آن مي‌توان به رنگرزي، دار قالي، ابزار بافت و نقشه نام برد كه به صورت مستقيم و غيرمستقيم در بافت فرش دخالت دارند.
    الف ـ رنگرزي:
    يكي از عوامل مهم جانبي در كار بافت فرش مواد رنگرزي هستند كه نقش و اهميت فوق‌العاده‌اي را دارند اين رنگ ها به صورت طبيعي بودند و رنگرزي نيز به صورت دستي و توسط خود اهالي انجام ميشده .
    رنگرزي طبيعي:
    كه از طبيعت بدست مي‌آيد و شهرت قالي‌هاي ايراني همواره مديون وجود رنگهاي طبيعي و استفاده از آنها در قاليبافي مي‌باشد.
    از جمله مواد رنگرزي گياهي و معدني (كاني) مي‌توان:
    1ـ روناس: گياهي خودرو، رنگهاي آجري تا قرمز تيره ....
    2ـ برگ مو: رنگ زرد
    3ـ پوست انار: از پوست خشك‌شده انار و آسياب شده رنگ زرد تيره
    4ـ پوست گردو: مصرف تنهايي آن رنگ شتري و قهوه‌اي و كرم و با زاج سياه رنگ سياه
    5ـ اسپرك: گياهي خودرو، از ساقه و برگ آن رنگ زرد و با نيل رنگ سبز
    6ـ گًندُل: نام علفي و رنگ زرد مايل به سبز
    7ـ جُفْتْ: ماده‌اي از پوست درختان بلوط منطقه لرستان، رنگ شتري و قهوه‌اي
    8ـ مازو: از خانواده بلوط و با زاج سياه، رنگ موشي يا نيلي.
    9ـ سماق: نام گياهي كه با سولفات آهن رنگ بنفش تيره مايل به قهوه‌اي
    10ـ بُقم: ماده رنگي كه براي رنگهاي بنفش و سرخ
    11ـ بزعْنج: پوست نوعي پسته كوهي كه براي ثابت كردن رنگ قرمز دانه بكار مي‌رود.
    12ـ نيل: نام گياهي در قديم و براي رنگهاي سرمه‌اي، امروزه از نيل صنعتي استفاده مي‌شود.
    13ـ قرمزدانه: از بدن حشره‌اي شبيه كشفدوزك و رنگ لاكي قرمز دانه مي‌دهد.
    14ـ قره‌قروت: اين ماده از جوشاندن پس‌آب دوغ باقي‌مانده از تهيه كشك و به جاي اسيدلاكتيك به كار مي‌رود.
    15ـ دوغ ترش: براي رنگهاي روناسي روشن و رنگهاي چهره‌اي
    16ـ زاج سفيد (بي‌كربنات‌سديم): يك ماده كاني كه براي شستشو و آماده نمودن پشم و عمل جذب و دندانه نمودن استفاده مي‌شود.
    
    
    نام خامه‌هاي رنگي متداول در قالي‌بافي
    لاكي‌قرمزدانه طلايي شتري دارچيني شويدي خاكي بادامي سفيد ...
    لاكي گل‌خاري زرشكي زيتوني ترياكي برگ‌سنجدي تربتي صورتي مكه‌اي
    لاكي‌روناسي قهوه‌اي سير كرم سبز سرمه‌اي موشي بژ ترمه‌اي
    عنابي قهوه‌اي روشن نخودي ماشي آبي نقره‌اي مشكي فيلي
    ب ـ دار قاليبافي
    دار قاليبافي نام شكل چهارچوبي است كه به اشكال و انواع مختلف ساخته شده و فرش روي آن بافته مي‌شود و عمدتاً بر دو نوع: دار عمودي و دار افقي مي‌باشد که در روستاي خان اباد دار عمودي متداول ميباشد و دار هاي قالي نيز به دست خود اهالي ساخته مي شده و از جنس چوب بوده که در حال حاضر نوع آهني نيز موجود است .
    ج ـ ابزار بافت:
    ابزارهايي هستند كه به وسيله آنها يك بافنده مي‌تواند عمليات بافت را انجام دهد. که عبارتند از :
    چاقو مخصوص – شانه - قلاب – سيخ - کرکيد – قيچي
    د ـ نقشه
    :
    نقشه در حقيقت برنامه و الگوي بافنده در بافت فرش مي‌باشد. در گذشته‌هاي دور بافندگان از رنگهاي موجود در طبيعت و الهام از اشكال حيوانات و زندگي پيرامون خود به بافت فرشهاي هندسي و ذهني‌باف مي‌پرداختندو نقشه ها معمولا به دست افراد محلي تهيه ميشده
    
    
     توضيح مختصري در خصوص چله کشي
    
    چله کشي اولين مرحله دار کردن قالي است و به صورت زير است :
    ابتدا ميله اي به طول يک متر و ضخامت پنج الي هشت سانتيمتر به طور مستقيم داخل ديوار يا به طور عمود بر زمين فرو برده سپسُ ميله ي ديگري را در فاصله اي به اندازه ي طول قالي مورد نظر بعلاوه هشتاد سانتيمتر اضافي جهت ريشه هاي قالي به موازات ميله ي اولي فرو مي کنيم ، نخ مورد نظر را تهيه نموده معمولاً از نخ پنبه جهت چله کشي استفاده مي شود بدين لحاظ نخ هاي پنبه را به صورت توپکي شکل درآورده و آن را داخل دو تشتک جداگانه مي گذاريم، يک نخ را بدست راست و نخ ديگر را بدست چپ ميگيريم و خود ما در وسط نخها قرار مي گيريم نخ اول را مي اندازيم نخ دست راست را از زير و نخ دست چپ را از رو مي گذاريم، وقتي که دوباره به اول برگشتيم اول نخ دست راست را به فرم هشت انگليسي نگه مي داريم و بعد نخ دست چپ را از زير ميله و از روي دست راست مي بريم و هر دو نخ را از زير ميله ديگر مي بريم و تا آخر به همين ترتيب ادامه ميدهيم، آنچه در اين مرحله مهم است مسئله کشش نخ هاي چله است که دقيقاً بايد مواظب آن باشيم، تا آخر يکنواخت تنيده شود و نبايد به صورتي باشد که يک قسمت محکم و قسمت ديگر آن شل باشد
    وقتي که چله دوانيده شد "
    دو نفر در دو طرف سرگزها مي ايستند و يک نفر هم با چوب بر روي نخهاي چله زده تا اينکه اگر گردوغباري در نخها باشد ريخته شود و تاب آن نيز باز شود ، آرام آنرا از يک طرف به طرف ديگر مي کشيم و وقتي که چوب زدن آن تمام شد چوب گله در قسمت آخر قالي مي گذاريم و آن را به دور چوب به طرف سر اول مي پيچيم و آن را جمع ميکنيم که به اين عمل عمليات تکميلي چله مي گويند.
    تمامي اين مراحل توسط يکي از خانم هاي با تجربه روستا با همکاري اهل خانه و در نصف يک روز انجام ميشد .
    www.khanabadd.com 




 
  منطقه يکم - خراسان بزرگ
  منطقه دوم - آذربایجان
  منطقه ویژه تهران
  منطقه سوم - کردستان
  منطقه چهارم
  منطقه پنجم اطلاع رساني
  منطقه ويژه اطلاع رساني شرق آسيا
  نمایندگی استان هرمزگان
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.