بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
       
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد














 
   

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 11/10/78   کارپتور


طبس



ويژگيهای تاريخی و جغرافيايي:
    نام اين شهر در سال 1311 هجری شمسی به گلشن تبديل شد. اما اين نام متروك گرديد و همان نام قديمی آن باقی ماند. در دوره اسلامی در ايالت قوهستان دو شهر به اسامی طبس وجود داشت كه آنها را طبسين می گفتند. گاهی نيز اشتاباها" اين نام را به هريك از آنها اطلاق می كردند. در حالی كه جغرافی نويسان برای هر يك مشخصات خاصی قايل بودند. از جمله يكی را طبس العناب يا طبس مسينان و ديگری را طبس التمر (طبس خرما) می خواندند. شهر اخير كه مورد نظر ماست در كنار كوير بزرگ ايران قرار گرفته بود و اكثر راههايی كه از كوير عبور می كرد به اين راه منتهی می شد. به همين مناسبت بلاذری آن را دروازه خراسان ناميده است. در زمان خلافت استان مجاهدين اسلام به سرداری عبدالله بن ورقه دو طبس را فتح كردند. بنا به قول ابن حوقل اين شهر در قرن چهرم هجری از قاين كوچكتر بوده است و نخلستانهای زياد داشته است. در نيمه دوم قرن پنجم، طبس به تصرف اسماعيليه درآمد و علی رغم تلاش سلطان سنجر برای بازپس گيری آن، عاقبت با اسماعيليان صلح كرد. در دوره شاه عباس اول به تصرف عبدالمومن ازبك درآمد و ازبكان آنجا را ويران كردند. درحال حاضر اين شهر در 600 كيلومتری شهر مشهد قرار دارد و يكی از شهرهای كويری استان خراسان است كه در جنوب غربی آن قراردارد. از شمال به كوير نمك و كاشمر، از مشرق به بيرجند و فردوس، از جنوب به كوير لوت و كرمان و از مغرب به كوير لوت و يزد محدود است.
    
    سوابق قاليبافی در طبس:
    به طور كلی شروع، گسترش و تحولات قالی طبس را می توان به سه دوره تقسيم نمود. 1- شروع قاليبافی در اين شهر به سالهای اوليه قرن حاضر (چهاردهم هجری شمسي) باز می گردد. استاد نجد شيبانی به اعتقاد بسياری اولين توليدكننده قالی طبس بود. كليه فرشهايی كه در اين دوره و تا حدود سال 1322 توليد شدند، در اصطلاح محلی به نام فرشهای زير پايی طبس معروفند. طرح اين قاليها بيشتر از نوع لچك و ترنجهای ساده و بسيار درشت باف بوده است. 2- استاد نجد شيبانی در دوران فعاليتش شاگردانی را تربيت نمود. از ميان اين عده می توان حاج مهدی عطاری، محمد نخعی و قاسم نيا را نام برد. اين عده به علت شرايط بد اقتصادی در سالهای آخر جنگ دوم جهانی و عدم امكان فعاليت انفرادی با ساير استادكاران و تجاری كه از ديگر شهرها به طبس آمده بودند، فعاليتهای مشتركی را آغاز نمودند. از ميان اين افراد و تجار جديد می توان به استاد مصباح يزدی كه از اهالی يزد بود اشاره كرد كه از اولين استادكاران مهاجر به طبس بود. از اين زمان دوره دوم فعاليت قاليبافی در طبس آغاز شد. توليد قالی با همكاری استادكاران جديد و سرمايه داران تا زمان وقوع زلزله بزرگ طبس ادامه داشت و برخی از آنان به علت فعاليت مستمر در زمره توليدكنندگان شناخته شده طبس قرار گرفتند. قاليهای اين دوره نيز از لحاظ طرح و رنگ مانند قاليهای دوره قبل اما از نظر كيفيت مرغوب تر بود. 3- دوره سوم قاليبافی طبس كه در واقع دوران تحول و اوج حركتهای زير بنايی بود به تدريج از سال 1350 آغاز شد و آغاز آن نيز به روستای حلوان واقع در 90كيلومتری شمال غربی طبس باز می گردد. در اين سال روستای حلوان ميزبان يكی از اهالی خور و بيابنك از استان اصفهان گرديد. در اين سال به علت موقعيت ممتاز قاليهای نايينی در بازارهای داخل و خارج از كشور اهالی روستای حلوان علی مقيمی، استادكار زبده و ماهر قالی نايين را از خور و بيابنك به اين روستا آوردند و طی مدتی تمامی اهالی به بافت قالی نايين مبادرت كردند و به تدريج ساير روستاهای اطراف طبس مانند كريت، عشق آباد و سپس خود شهر طبس به شيوه قاليهای نايينی تمايل يافتند به نحوی كه در حال حاضر قاليهای نايينی طبس دارای هويت و ويژگی خاصی شده است و به غبر از قالی طرح نايينی توليد ديگری در اين شهر نيست.
    
    استادان طراح و توليدكننده فرشهای طبس:
    مهدی عطاری، محمد نخعی، قاسم نيا، محمد علی مقداری، عباس علی غلامی، محمد حسن نصيری و جلال رسولوف از مشهورترين توليدكنندگان قاليهای معاصر طبس می باشند. همچنين توكل فتحی، عبدالله فتحی، محمد صفرزاده، محمدرضا شيبانی، ماشاءالله هادی، حسن سلطانی و حسين فتحی از طراحان دهه های اخير و امروز قالی طبس می باشند.  


  همچنين در اين باره بخوانيد:
  آشنايي با طبس و وضعيت فرش آن 


 
  فرش چيست؟
  فرش در ايران
  فرش در جهان
  تاريخ فرش
  مواد اوليه
  طرح و رنگ
  ساختار و اجزاء
  ابزارهاي قالي بافي
  دارهاي قالي بافي
  آسيب شناسي قالي
  نگهداري قالي
  مرمت قالي
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.