بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
       
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد














 
   

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 6/6/81


تار و پود و چله كشی فرش



تار و پود فرش ، ساختار اصلی فرش دستبافت و هر دستبافت ديگر را تشكيل مي دهند. به رشته های عمودی نخ كه از جنس پنبه ، ابريشم و يا پشم مي باشند تار فرش ، وبه رشته های افقی فرش كه به صورت يك در ميان از زير و روی تارها عبور مي كنند، پودفرش گفته مي شود. تارهای فرش را با نام چله فرش نيز مي شناسند. نحوه استقرار چله هاي فرش بر روی دار قالی به دو صورت انجام مي گيرد. در روش اول كه بسيار ساده مي باشدگولة نخ چله را كه اغلب از نوع نخ پنبه است به طور عمودی به دور دار قاليبافی مي گردانند.
    يك دار قالی عبارت از چارچوبی است كه به بخش بالايی آن سردار و به بخش پائين آن ، زيردار مي گويند. به اين ترتيب تار يا چله های فرش ، سردار و زيردار را دوزده و درعرض دار قالی اين عمل تكرار مي گردد. در روش ديگر تارهای فرش را به جای آن كه بر روی دار قالی بچرخانند، ابتدا برروی زمين كشيده و آماده مي كنند، سپس تارهای آماده شده را بر روی دار قالی منتقل مي كنند. روش كار چنين است كه سه عدد ميله فلزی بر روی زمين بصورت عمودی قرارمي دهند. سپس گولة نخ چله را به دور آن مي چرخانند. هم در روش اول و هم در روش دوم مسير رفت و برگشت گلوله نخ چله به نحوی است كه آنها را به دو گروه تقسيم مي كند.گروه اول تارهای زير و گروه دوم تارهای رو هستند. همانگونه كه قبلاً گفتيم برای گره زدن بر روی تارهای فرش نياز به يك جفت (دو عدد) تار است كه يكی عقب تر (تار زير) وديگری جلوتر از ديگری است (تار رو). مسير رفت و برگشت نخهای چله ، چه در روش اول و چه در روش دوم به شكلی است كه شبيه عدد هشت (^) مي باشد. به اين ترتيب تارهای زير ورو بوجود مي آيند. در شيوه اول توسط يك عدد نخ كه در عرض دار قالی نصب مي شود و به نخ نزله شهرت دارد مسير حركت تارها به شكل عدد هشت (^) مي شود، و در شيوة دوم ميله مياني باعث ايجاد عدد هشت مي شود. به اين ترتيب تارهای فرش حالت ضربدر نيز پيدا مي كنند.
    پود فرش نيز بصورت رشته های بلند نخ بصورت رفت و برگشت در عرض فرش حركت مي كند. به اين ترتيب كه هر گاه يك رديف كامل از گره ها زده شد و به اصطلاح يك رديف از فرش بافته شد، پودهای فرش را، روی رديف گره ها مي كشند. گفتيم پودها. زيرابه طور متداول در فرشها دو پود مختلف قرار دارند. به يكی پود زير گفته مي شود كه رشته نخی است 3 يا 4 لا و ديگری را پود رو مي گويند كه رشته نخی ضخيم تر از پود زيرمي باشد و معمولاً 10 لا و بيشتر مي باشد و نكتة مهم آن است محل عبور پودهای مذكور اززير و روی رديف ضربدرها است . به عبارت ديگر همواره پس از آنكه يك رديف از گره هابه طور كامل زده شدند، در بالای آنها ضربدرهای توضيح داده شده قرار دارند .
    در اين مرحله پود زير را از زير رديف ضربدرها عبور مي دهيم ، و سپس پود رو را ازروی رديف ضربدرها. از آنجايی كه پود رو، معمولاً نازك است به آن پود نازك و پود زيركه معمولاً ضخيم و كلفت است پود ضخيم نيز مي نامند.
    به غير از شيوة ذكر شده روش های ديگری نيز برای پودكشی وجود دارند.
    روش توضيح داده شده اختصاص به گروه فرشهايی دارد كه عموماً در شهرها بافته مي شوند و دارای نقوش منحنی مي باشند. در ساير روشها ضخامت پودرهای زير و رو وحتی تعداد آن ها متفاوت است . بعنوان مثال بلوچها و تركمنها هنگام بافت فرش فقط ازپود نازك استفاده مي نمايند. به عبارتی پود نازك هم از زير رديف ضربدرها و هم از روي آن عبور ميكند. برخی از مناطق در قاليهای قديم و حتی جديد خود فقط از پود ضخيم استفاده مي كنند. بعبارت ديگر پود ضخيم را يكبار از روی ضربدر و يكبار از زير آن مي كشند. البته در اين شيوه پود ضخيم بصورت يك رج در ميان كشيده مي شود. يك رج اززير ضربدر و پس از بافت رج بعد، از روی ضربدر كشيده مي شود. مشهورترين فرشهايي كه در بافت آنها فقط از پود ضخيم استفاده مي گرديد عبارتند از قاليهای روستايی قديمي ملاير، همدان ، چهارمحال و بختياري ، ساروق ، قاليچه های ارمنی بافت قديم ايران و....البته برخی از مناطق مذكور اين شيوه را كنار گذاشته و هم اكنون به همان صورتی كه در ابتداگفته شد، يعنی دو پود ضخيم و نازك ، استفاده مي نمايند. از ميان پود زير و پود رو، فقط پود رو از پشت فرش قابل رويت است . اغلب فرشهايی كه در حال حاضر در شهرهاي ايران توليد مي شوند دارای دو پود نازك (رو) و ضخيم (زير) هستند. پود نازك در تمامي اين فرشها بصورت آبی يا سفيد است كه از پشت فرش ديده مي شوند. به طور كاملاً محدودبرخی از بافندگان از پودهای قرمز نيز در بافت فرش استفاده مي كنند مانند بافندگان قاليچه های افشار، در شهرهای سيرجان و شهر بابك .
    چنانچه در بافت فرش مطابق توضيحات گفته شده فقط از پود ضخيم استفاده شود،پشت فرش دارای خطوط سفيد رنگ عمودی و منقطع خواهد شد كه سرتاسر آن رافراگرفته اند. بعنوان مثال فرش روستايی و اصيل ملاير و ساير مناطقی كه قبلا به شمرديم به اين شكل است . به اين ترتيب با آگاهی از شيوه های پودكشی فرش و حتی رنگ آنها درفرشهای قديم و جديد مناطق مختلف ميتوان در كنار ساير عوامل همچون نوع گره و نوع شيرازه ، به محل بافت فرش پی برد.  


  همچنين در اين باره بخوانيد:
  آموزش: چله کشي فارسي 


 
  فرش چيست؟
  فرش در ايران
  فرش در جهان
  تاريخ فرش
  مواد اوليه
  طرح و رنگ
  ساختار و اجزاء
  ابزارهاي قالي بافي
  دارهاي قالي بافي
  آسيب شناسي قالي
  نگهداري قالي
  مرمت قالي
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.