بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
       
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد














 
   

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 6/6/81


پشم



پشم اليافی حيوانی است كه از بدن گوسفند به دست مي آيد. امروزه بيش از 200 نژاد مختلف گوسفند در دنيا شناخته شده كه اكثر آنها از نظر توليدات تجاری و اقتصادی دارای اهميت چنداني نبوده و صنعت پرورش گوسفند، تنها متكی به 20-10 نژاد آن مي باشد. مهمترين نژاد گوسفندان ايرانی را مي توان به اين شرح نام برد.
    1- كلكويی 2- قزل 3- بلوچی 4- عربی 5- فراهانی 6- گرگانی 7- كرمانی 8- كردی 9-لری 10- ماكويی 11- تركی 12- زندی 13- مهربانی 14- سنجابی 15- جمور 16- هِرِك 17-مغانی 18- افشاری 19- تركمنی 20- قره گل 21- شال 22- سنگسری 23- خاكستری شيراز24- بختياری 25- طالشی 26- ناييني .
    برای آسانتر شدن شناخت نژادها، طبقه بندی گوسفندان دنيا از روی نوع پشم آنها صورت مي پذيرد. به اين ترتيب با يك چنين طبقه بندی كلی در ميان گوسفندان روبرو خواهيم شد.
    1- گوسفندان با پشم كاملاً ظريف : اين نوع گوسفند عمدتاً به عنوان گوسفندان مرتع ناميده مي شوند و به منظور توليد پشم پرورش مي يابند. اصل نژاد اين گوسفندان مرينوس مي باشد كه ازاسپانيا به ساير نقاط دنيا منتقل گرديده است . نام های اطلاق شده به اين نژاد گوسفند در رابطه باكشورهای پرورش دهنده آن مي باشد، مانند مرينوس فرانسوي ، مرينوس آمريكايي . پشم اين نوع گوسفندان كاملاً سفيد و ظريف بوده و در محدودة 21-14 ميكرون قرار دارد. (ميكرون واحدتعيين ظرافت ليف پشم است يعنی هر ميكرون برابر 1000/1 ميليمتر است .
    2- گوسفندان با پشم نسبتاً ظريف :اين نوع گوسفندان به عنوان نژادهای گوشتی شناخته شده اند. هر چند كه پشم آنها ظريف بوده و از قطر 30-21 ميكرون برخوردار است .
    3- گوسفندان با پشم بلند:اين نوع گوسفندان عمدتاً برای توليد گوشت پرورش يافته واز نظرجثه بزرگترين نژاد گوسفندان دنيا شناخته مي شوند. قطر الياف پشم اين گوسفندان در محدوده 35 - 30 ميكرون و طول آن 500 - 400 ميلي متر است .
    4- گوسفندان با پشم ضخيم : اين نوع گوشفندان دارای پشمی مي باشند كه در صنعت قالي بافی از كاربرد مطلوبی برخوردار است . بدين جهت به آنها گوسفندان با پشم مخصوص قالی نيزگفته مي شود. ظرافت الياف پشم آنها بين 50 - 35 ميكرون و طول آن تا 380 ميليمتر مي باشد.
    بر خلاف توليدات متداول نساجی كه نياز به پشم ظريف دارد تا بتوانند از آن پارچه های لطيف توليد نمايند، صنعت قاليبافی نياز به پشم های خاص دارد كه از مشخصات پشم مورد نظر براي پارچه بافی برخوردار نيست و از آن نمي توان پارچه و منسوجات مرغوب و لطيف تهيه كرد. دركشورهای ايران ، چين ، پاكستان ، افغانستان ، تركيه ، روماني ، بلغارستان ، شوروي ، هندوستان والجزاير پشم گوسفندان از نوع ضخيم مي باشد و اگرچه مصرف چندانی برای بافت پارچه ندارندولی مناسبترين ماده اوليه برای بافت قالی محسوب مي شوند. پشم گوسفندان ايرانی به ويژه فراهاني ، كرماني ، بلوچي ، ماكوئي ، كلكوهي ، سنجابي ، نائينی و بختياری تركيبی از انواع الياف مي باشند و اين كيفيت موجب مي شود تا در شرايط فشردگی و شستشو، الياف شكل اوليه خود راحفظ نمايند. اين حالت ارتجاعی پشم خصوصاً در قاليبافی بسيار حائز اهميت است . چنين خاصيتی مشخصاً از ويژگی بارز گوسفندان ايرانی به شمار مي رود و پشم آن ها را به صورت الياف ايده آل برای قاليبافی در آورده است . در واقع اين صفت به علت شرايط جغرافيايي ، تغييرات آب و هوايي ، نوع علوفه ، آميختگی نژادی و حتّی فقر غذايی پديد آمده و از جمله خواص ارثی اين گوسفندان به حساب مي آيد.
    5- گوسفندان آميخته پشمي : اين نوع گوسفندان از اختلاط گوسفندان با پشم بلند وگوسفندان با پشم ظريف به وجود آمده اند. معمولا گوسفندان نژادهای آميخته از پشم ظريف برخوردار بوده ، به همين جهت نيز آن ها را در زمره گوسفندان با پشم نسبتاً ظريف طبقه بندي مي نمايند.
    
    ويژگيهای پشم مصرفی در قاليبافي
    اگرچه پشم در محدوده وسيعی از نظر مصرف قرار ميگيرد ولی ويژگيهای خاصی در همه موارد مصرف مورد توجه است از جمله ظرافت ، طول ، قابليت ارتجاعي ، راندمان ، جعد،درخشندگی و رنگ .
    بهترين نوع پشم ظريف به وسيله گوسفندان مرينوس كه دارای ظرافت 9/24 تا 5/23 ميكرون و بالاتر مي باشند توليد مي گردد. پشم های باظرافت متوسط (4/26 - 25 ميكرون ) و پايين تر (36- 25 ميكرون ) معمولا به وسيله آميخته های مرينوس با گوسفندان گوشتی و يا بعضی از نژادهاي انگليسی توليد مي گردند. پشم قالی دارای قطر بين 3/34 - 7/23 ميكرون بوده ، توسط گوسفندان غير اصلاح شده بومی توليد مي شود. معمولا الياف بلند و نازك پشمی كه قطر آنها درطول يكسان باشند از بهترين نوع پشم شمرده مي شود. پشم نقاط مختلف بدن گوسفندان از نظرقطر و بلندی الياف متفاوت مي باشد و معمولا در چيدن و دسته بندی پشم مخصوصاً برای تهيه خامه قالی بايد توجه داشت تا پشمهای نقاط مختلف با هم مخلوط نگردد.
    جنس خامه كه به عنوان گره قالی به كار مي رود بايد از پشم خالص و نو باشد و از كاربرد پشم دباغی و پشم كهنه و الياف مصنوعی و يا ساير الياف نامرغوب در آن خودداری شود.
    ميانگين طول الياف برای نمره های مختلف بايد حداقل 5 سانتيمتر باشد و مقدار الياف كوتاه تر از 5 سانتيمتر در آن نبايد از 5 درصد تجاوز نمايد. قطر الياف بايد حداقل 20 ميكرون باشد. همچنين ثبات رنگ در برابر شستشو حداقل 4 - 3 و در برابر حلالهای آلی نيز حداقل 4 -3 و در برابر مالش حداقل 4 باشد. چربی و روغن الياف پشم نبايد بيش از 5/1 درصد و موادناخالص گياهی حداكثر يك درصد باشد.
    
    درجة مرغوبيت الياف پشم مصرفی در فرش دستبافت
    1- قطر الياف كمتر از 30 ميكرون درجه يك
    2- قطر الياف بين 35 - 30 ميكرون درجه دو
    3- قطر الياف تا 40 ميكرون درجه سه
    تذكر: طول الياف هر اندازه بلندتر باشد (از 5/7 سانتيمتر به بالا) مرغوب تر است .  


نظرات شما:
  •  نجمه شيردل     دانشجو     ايران تهرانnajmeshirdel@yahoo.com
  • با سلام به نظر من تصاوير قالي براي اشنايي بيشتر افراد محدود است

      همچنين در اين باره بخوانيد:
      درباره الیاف نساجی 
      ساختمان و خواص ليف پنبه 
      طبقه بندي الياف نساجي و مفهوم كلي الياف  
      نخ دستريس کردستان  


     
      فرش چيست؟
      فرش در ايران
      فرش در جهان
      تاريخ فرش
      مواد اوليه
      طرح و رنگ
      ساختار و اجزاء
      ابزارهاي قالي بافي
      دارهاي قالي بافي
      آسيب شناسي قالي
      نگهداري قالي
      مرمت قالي
        کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
    نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
    CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.